Τετάρτη, 21 Νοεμβρίου 2012

Στροφή στις ΙΔΕΕΣ…

Το άρθρο δημοσιεύθηκε και στο orizontes.gr 


Στη μετά κρίση εποχή, στην Ελλάδα της επόμενης ημέρας πρέπει να αλλάξουν πολλά. Κυρίως στην πολιτική ζωή του τόπου. Αυτό είναι μία κοινή παραδοχή η οποία όμως αν μείνει και τώρα στο επίπεδο της θεωρίας δεν πρόκειται να προσφέρει απολύτως τίποτα. Αυτή τη φορά φαίνεται πως η «αλλαγή» δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί απλά ως ευφυολόγημα αλλά θα αποτελέσει μονόδρομο… Αλλαγή στον τρόπο σκέψης, αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας των κομμάτων, αλλαγή στις  νοοτροπίες που μας διέπουν εδώ και δεκαετίες, αλλαγή στον τρόπο προσέλκυσης ψηφοφόρων. Γιατί, κακά τα ψέματα, η δημοκρατία μόνο μέσω των πολιτικών κομμάτων μπορεί να λειτουργήσει. Αυτό ή θα γίνει αντιληπτό από τις υπάρχουσες πολιτικές δυνάμεις ή θα αυτοδιαλυθούν με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί κάτι εντελώς καινούριο. Πλέον η «ιδεολογία» του δούναι και λαβείν που κυριάρχησε για αρκετές δεκαετίες στη σύγχρονη Ελλάδα έχει τελειώσει και όσοι επιχειρήσουν να ξαναστηριχθούν εκεί, θα αποτύχουν παταγωδώς. Στο εγγύς μέλλον οι πάντες θα αναγκαστούν να στραφούν στην πρωτογενή τροφή της λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος που δεν είναι άλλη από την ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ. Το κομματικό σύστημα θα «αναγκαστεί» να στραφεί και πάλι στις ιδέες και στις συγκεκριμένες προτάσεις, καθ’ ότι μόνο έτσι θα μπορέσει να λειτουργήσει. Το ψάρεμα σε θολά νερά, το υπόσχομαι τα πάντα στους πάντες αν δεν έχει ακόμη τελειώσει, θα τελειώσει πολύ γρήγορα. 


Αυτό φυσικά ισχύει και για τον χώρο της «Κεντροδεξιάς». Εκ των βασικών πυλώνων της οποίας δεν μπορούν, κατά την ταπεινή μας άποψη, να μην είναι και οι φιλελεύθερες ιδέες και σκέψη. Ελεύθερη οικονομία, ελευθερία του ατόμου κτλ. Μη ξεχνώντας πάντα ότι ο φιλελευθερισμός δεν είναι μία στάσιμη ιδεολογία με στεγανά, το αντίθετο μάλιστα…  Αρκεί όμως αυτό από μόνο του; Σε καμία περίπτωση και θα το αναλύσουμε παρακάτω. Έχοντας όμως κατά νου ότι για πολλά χρόνια η πολιτική στη χώρα μας δεν είχε και την καλύτερη σχέση με τις ιδεολογίες και χωρίς να διεκδικούμε το αλάθητο ή την γνώση των πάντων (κάθε άλλο), θα ξεκινήσουμε από κάποια βασικά στοιχεία. “Ο αστικός φιλελευθερισμός είναι το πρώτο κύμα του δυτικοευρωπαϊκού διαφωτισμού στο πεδίο της πολιτικής ιδεολογίας. Κυοφορήθηκε τον 17ο αι. από τους Βρετανούς εμπειριστές φιλοσόφους (J. Locke, Th. Hobbes), προϋποθέτει τη φιλοσοφία του φυσικού δικαίου (H. Grotius), υλοποιείται με τον αγγλικό κοινοβουλευτισμό και στηρίζεται σε δύο σκέλη: στην κεφαλαιοκρατική-ελεύθερη οικονομία και στην αστική κοινωνία. Οι Γάλλοι εγκυκλοπαιδιστές του 18 αι. μεταφέρουν τον βρετανικό φιλελευθερισμό στην ηπειρωτική ακτή της Μάγχης, όπου ανδρώνεται θεωρητικά και πρακτικά. Η γαλλική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη (1789) είναι η θεωρητική αποκρυστάλλωση του αστικού φιλελευθερισμού και η Γαλλική Επανάσταση συνιστά την ενσάρκωσή του, με την καθιέρωση του κοινοβουλευτισμού και του συνταγματικού πολιτεύματος. Δύναμη του φιλελευθερισμού είναι η πολιτική ελευθερία του ατόμου, την οποία και διακηρύσσει το τρίπτυχο της Γαλλικής Επανάστασης: ελευθερία-ισότητα-αδελφοσύνη (liberté, égalité, fraternité)”. Πέραν αυτών δεν πρέπει να λησμονούμε ότι η γέννηση της ιδέας της ελευθερίας και η θεμελίωσή της έλαβε χώρα στην αρχαία Ελλάδα. «Έμφυτος πάσιν ανθρώποις ο της ελευθερίας πόθος» έγραψε ο Διονύσιος Αλικαρνασσεύς, για να συνεχίσουν στο ίδιο «μοτίβο», ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Θουκυδίδης κτλ. 

Στην αντίπερα όχθη του φιλελευθερισμού βρίσκεται ο σοσιαλισμός. Κάτι που καταφανέστατα δείχνει ότι οι προσπάθειες συγκερασμού των δύο ιδεολογιών μόνο ως ατυχείς μπορούν να χαρακτηριστούν. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι το Κομμουνιστικό Μανιφέστο (1848), εμφανίζεται μόλις μετά από πενήντα περίπου χρόνια από την κυκλοφορία της Αστικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη και μάλιστα αρχίζει θεματικά εκεί ακριβώς που τελειώνει το κείμενο της Διακήρυξης: στην περιουσία, τον κοινωνικοπολιτικό έλεγχό της και τη δήμευσή της.  Τον 19 αι. πρωτοεμφανίζεται ο ουτοπικός σοσιαλισμός (Σαιν-Σιμόν, Φουριέ, Προυντόν) που καταγγέλλει την ιδιοκτησία, εξισώνοντάς την ουσιαστικά με την κλοπή.  Ακολουθεί ο σοσιαλισμός του Μαρξ και του Έγκελς κτλ. Με την επικράτηση της Ρωσικής Επανάστασης, εγκαθιδρύθηκε ο «σοσιαλισμός του Λένιν» ο οποίος δίνει αργότερα τη σκυτάλη στον Στάλιν.  Με τον σταλινισμό αναδείχθηκε η ειδεχθέστερη εκδοχή του σοσιαλισμού με κύρια χαρακτηριστικά τη γραφειοκρατία, την προσωπολατρία, την αστυνόμευση του φρονήματος των πολιτών με διωγμούς αντιφρονούντων και την παγίωση της δικτατορίας επί του προλεταριάτου (αντί της υπόσχεσης για δικτατορία του προλεταριάτου). Συνοψίζοντας, στον σοσιαλισμό παρατηρούμε ιστορικά ότι, πίσω από τη Λαϊκή Δημοκρατία, ασυδοτεί η κομματική ολιγαρχία, αφού κάποια κομματικά στελέχη είναι «πιο ίσα από τους ίσους» συντρόφους τους…  και εν τέλει όλα γίνονται για τον λαό αλλά χωρίς τον λαό, για τον οποίο αποφασίζουν κάποιοι άλλοι πριν από αυτόν, πάνω από αυτόν, χωρίς την υποχρέωση να λογοδοτούν σε αυτόν.  

Όμως  πέρα από τις όποιες θεωρητικές προσεγγίσεις, τουλάχιστον όταν μιλάμε για την ευρύτερη «κεντροδεξιά», πρέπει πάντα να εστιάζουμε και στις ιδιαιτερότητες της κάθε κοινωνίας, της ελληνικής κοινωνίας στην προκειμένη περίπτωση. Στις αξίες, στις παραδόσεις αλλά και στα επιμέρους προβλήματα του κάθε λαού. Διότι στόχος των «κεντροδεξιών» δεν μπορεί να μην είναι η συνοχή της κοινωνίας. Δεν μπορούμε να απαρνηθούμε τις ρίζες μας. Για παράδειγμα, στη χώρα μας εδώ και χρόνια εθελοτυφλούμε σε μείζονα ζητήματα όπως η λαθρομετανάστευση. Γιατί έγινε αυτό; Διότι κάποιοι, φοβούμενοι (;;;) την ιδεολογική «ηγεμονία» της Αριστεράς, ήθελαν να δίνουν τα διαπιστευτήριά τους. Μα αυτός ακριβώς ήταν και ο λόγος της ιδεολογικής ηγεμονίας της αντίπερα όχθης… με αποτέλεσμα να ενισχυθούν και να βρεθούν σήμερα στο προσκήνιο ακραίες φωνές. Επίσης, στο ίδιο πλαίσιο σκέψης, σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να κατανοήσουμε κάποιους αυτοπροσδιοριζόμενους φιλελεύθερους που προσπαθούν να γίνουν φορείς και ως εκ τούτου «κακέκτυπα» κάποιων αριστερών ιδεών…  

Εν κατακλείδι, όχι στο απώτερο μέλλον αλλά το συντομότερο δυνατό, το πολιτικό γίγνεσθαι,  εκτός από την ανανέωση σε επίπεδο προσώπων, θα «αναγκαστεί» επιτέλους… να στραφεί ξανά στις ΙΔΕΕΣ και με την κοινή λογική στο προσκήνιο να αρχίσει να λύνει και όχι να δημιουργεί προβλήματα….

Ρένος Αρβανίτης